Đoàn nghệ nhân dân gian dân tộc Ê Đê ở Buôn Kô Siêr và Buôn AKô Đhông (TP Buôn Ma Thuột, tỉnh Đác Lắc) vừa tái hiện lễ cúng bến nước đặc sắc của người Ê Đê. Đây là hoạt động văn hóa nhân ngày Gia đình Việt Nam diễn ra cuối tháng vừa qua tại Làng văn hóa - du lịch các dân tộc Việt Nam ở Đồng Mô, thị xã Sơn Tây (Hà Nội).
Nhân Ngày Gia đình Việt Nam, Ban Quản lý Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam phối hợp Trường cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Đác Lắc tổ chức các hoạt động với mục đích tuyên truyền, quảng bá văn hóa dân tộc, giới thiệu với du khách những nét văn hóa truyền thống của gia đình Việt Nam nói chung và những nét văn hóa gia đình mẫu hệ vùng Trường Sơn - Tây Nguyên nói riêng.
Lễ cúng bến nước được tiến hành hằng năm, nhằm cầu, tạ ơn thần nước và kết hợp sửa sang bến nước. Lễ được làm trong hai ngày. Ngày thứ nhất: Sửa lại đường lên xuống bến nước, sửa lại cầu tắm giặt, thay ống dẫn nước và máy nước. Ngày thứ hai: Sáng sớm chủ bến nước sai con cháu làm ba con heo (một con cúng tổ tiên ông bà, một con cúng thần bến nước, một con cúng sức khỏe cho chủ bến nước); đồng thời buộc bảy ché rượu tại gian Gar (gian khách của nhà dài) để làm lễ cúng các vị thần linh. Sau đó, mọi người mang lễ vật (gồm một đầu heo, hai chân giò heo, một đuôi heo, ba bát thịt heo băm nhỏ, một bầu rượu có pha tiết heo) và dàn cồng chiêng đánh bài "Gọi Giàng", mời thần linh, ông bà về dự lễ cúng bến nước. Đoàn người đi ra bến nước làm lễ cúng, sau đó, thầy cúng đọc lời khấn thần linh. Khấn xong, thầy cúng cầm bình rượu có pha tiết heo đi từng máy nước đổ lên ống máy nước. Sau đó thầy cúng cùng đoàn tùy tùng đi lên cổng bến nước làm lễ cúng thần giữ bến nước rồi trở về nhà chủ bến nước làm lễ cúng thần đất. Cúng xong mọi người lên nhà dài làm lễ cúng sức khỏe cho chủ bến nước và cúng sức khỏe cho thầy cúng, đội cồng chiêng và mọi người trong buôn. Sau đó, mọi người cùng ăn uống, hát dân ca, thổi đing năm, đing tuh... cho đến khuya mới ra về.
Nghệ nhân, thầy cúng Y Nguôi Êban, 76 tuổi cho biết: "Thầy cúng có vai trò quan trọng như: đọc lời khấn cầu Giàng, dẫn đầu đoàn người đi đến nơi cần cúng, hướng dẫn mọi người trong gia đình mẫu hệ làm đúng các nghi thức khi tổ chức lễ cúng. Thầy cúng cũng là người thuộc các bài cúng Giàng và nói hộ những nguyện vọng của chủ nhà với thần linh". Theo quan niệm của người Ê Đê, lễ cúng bến nước nhằm tạ ơn thần nước đã giúp dân làng có nguồn nước sạch để sinh hoạt, có nguồn nước để sản xuất lúa bắp... Theo nguyên Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thông tin tỉnh Đác Lắc Nguyễn Thị Thanh Hường, chương trình tái hiện lễ cúng bến nước của người Ê Đê với mong muốn bảo tồn và phát huy văn hóa dân gian của dân tộc mình và góp phần quảng bá cho khách du lịch trong và ngoài nước biết đến...
